Trong cuộc họp giao ban bất thường chiều 9/4, tại Hà Nội, đại diện Sở Y tế Thừa Thiên - Huế thẳng thắn: "Nếu Hà Nội, TP HCM có tả thì Huế cũng sẽ có". Ông lý giải thủ phạm khiến vi khuẩn tả có thể tấn công cố đô Huế chính là các đoàn tàu Bắc - Nam. Tàu đi và đến để lại phân tươi có vi khuẩn tả, gây ô nhiễm sông Hương. Từ đây, vi khuẩn theo nước sẽ phán tán rộng khắp và rất khó kiểm soát.

Sống cạnh tuyến đường sắt Bắc Nam, chị Nguyễn Thu Hương cho biết, mỗi ngày có hàng chục chuyến tàu qua lại. Nhiều năm qua chất thải của những đoàn tàu này đã trở thành nguồn ô nhiễm, mầm bệnh mà chỉ những ai ở cạnh đường tàu mới thấu hiểu. "Nhà tàu cần cải thiện hệ thống vệ sinh trên tàu, có thùng chứa rác, toilet phải có hầm chứa để đưa về ga xử lý chứ không thể đổ vương vãi xuống đường tàu như hiện nay. Đây là nguy cơ phát tán bệnh dịch", bạn Hương kiến nghị.

Chị Hồ Khanh cũng lo lắng người mang vi khuẩn tả có thể vô tình gieo mầm bệnh dọc hành trình con tàu. Nước mưa mang vi khuẩn từ phân lưu chuyển trong không gian rộng, xuống đồng lúa, hồ chứa nước... "Với thói quen sinh hoạt mất vệ sinh, dùng nước sông hồ tắm giặt, các nhà máy lấy nước sông làm nguồn cấp cho người dân mà tẩy khuẩn không tốt... thì thảm họa sẽ xảy ra ở cả 3 miền", chị Khanh nói.

Tính trung bình mỗi đoàn tàu có khoảng 500 khách, mỗi người chỉ đi vệ sinh một lần trong suốt hành trình thì lượng chất thải tươi ra đã lên đến đơn vị tấn. Mỗi ngày trên tuyến Bắc - Nam có ít nhất 10 đoàn tàu khách chạy qua, ngày cao điểm như Tết phải có tới 14 đoàn, như vậy lượng chất thải rải rác khắp hành trình 1.700 km, qua 22 tỉnh thành, phải lến đến vài chục tấn. Nguồn phân thải này trước hết gây ô nhiễm cho những cư dân sống cạnh đường tàu và sau đó nếu thải xuống sông hồ thì theo nguồn nước sẽ phát tán rộng khắp.

Trao đổi với VnExpress sáng nay, ông Ngô Cao Vân, Trưởng ban Đầu máy toa xe, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, thừa nhận hiện nay trong tổng số 1.100 toa xe các loại, ngành mới lắp đặt thiết bị vệ sinh tự hoại cho các đoàn tàu cao cấp như SE3/4 hành trình Bắc - Nam, SP Hà Nội - Lào Cai, một số đoàn tàu do đơn vị ngoài ngành thuê và đóng mới chạy tuyến Hà Nội - Lào Cai, TP HCM - Nha Trang. Các tàu còn lại đều không có toilet tự hoại mà thải trực tiếp xuống đường ray.

Ông Vân cho biết đã nghe nhiều phàn nàn về việc tàu gây ô nhiễm môi trường cũng như biết được nguy cơ phát tán dịch tiêu chảy cấp. "Để thay thế toàn bộ toilet loại tự hoại là bài toán lâu dài của ngành đường sắt, không thể ngay một lúc làm được. Ngoài lý do kinh phí tốn kém, còn nhiều yếu tố khác như công nghệ, đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh", ông Vân nói.

Trưởng ban Đầu máy toa xe khẳng định ngành đường sắt đã có chủ trương lắp đặt thiết bị vệ sinh tự hoại trên tàu. Cụ thể, các toa xe đóng mới đều được lắp đặt thiết bị tự hoại theo công nghệ của Mỹ và Việt Nam. Ngành cũng đã phối hợp với một công ty của TP HCM để nghiên cứu lắp đặt mới các thiết bị vệ sinh tự hoại.

Tuy nhiên trả lời câu hỏi của VnExpress rằng có đặt ra lộ trình bao giờ thay toàn bộ 1.000 toa xe còn lại, ông Vân nói: "Chưa có". Ông còn nói thêm, hiện nhiều nước, trong đó có Italia, các đoàn tàu vẫn thải trực tiếp xuống đường ray.